Fındık yevmiyesi 2025 yılında rekor bir artışla 1250 TL'ye yükseldi. Bu dramatik artış, Türkiye'nin en önemli tarım ihracat ürünlerinden biri olan fındık sektöründe büyük yankı uyandırdı. Geçtiğimiz yıl çok daha düşük seviyelerde seyreden ücretler, artan enflasyon ve işçi bulma zorluğu nedeniyle ciddi bir sıçrama gösterdi. Özellikle Karadeniz Bölgesi'ndeki fındık üreticileri bu yüksek maliyetlerle nasıl başa çıkacaklarını düşünmeye başladı.
Üreticiler sosyal medya platformlarında yüksek yevmiyelere karşı tepkilerini açıkça dile getiriyor. "Gidin kendiniz toplayın fındığınızı, kim gelecek 900 TL'ye" şeklindeki yorumlar, 2024 yılındaki daha düşük ücretlere bile gösterilen tepkileri yansıtıyor. Aynı zamanda "Bu fiyatı beğenmeyen fındık sahiplerine iş düşüyor, herkes kendi fındığını topliyacak" ve "Sakarya'da 1000-1200 TL herkezin fındığı bahçede kalır, kendi toplar" gibi yorumlar yaygınlaşıyor.
Giresunlu bir üretici, "Benim bahçeme 1300'den aşağı kimse girmiyor yevmiye olarak. Bir kişi 1200-1300 lira yevmiye alıp da o kadar fındık toplar mı? Toplamasının da mümkünatı yok" sözleriyle durumun zorluğunu anlatıyor. Başka bir üretici ise "Şu an açıklanan fiyatla devam ederse tamamen işçi, gübre parası, bahçe temizliğine verilir, üstüne aylık ortalamaya vurursak asgari ücretin altında bir meblağ kalıyor" şeklinde endişelerini dile getiriyor.
Giresun, Ordu, Rize ve Düzce gibi önemli fındık üretim merkezlerinde yevmiyeler farklılık gösteriyor. Ayrıca yemek ve konaklama dahil ücretlendirmeler de bölgeden bölgeye değişiklik göstermekte. Uzmanlar, bu artışın temel sebepleri arasında geçen yılki yüksek enflasyonun, iş gücü arz-talep dengesizliğinin ve tarım sektöründeki yapısal değişimlerin olduğunu belirtiyor. Peki resmi kurumlar bu konuda ne diyor? Üreticiler bu yüksek maliyetlerle nasıl baş edecek? Bu yazıda 2025 fındık yevmiyesi artışının nedenleri, bölgesel farklılıklar ve sektöre olası etkileri detaylı olarak ele alacağız.
Fındık Yevmiyesi Neden 2025'te 1250 TL'ye Yükseldi?
Türkiye'nin fındık üretiminde tarım işçiliği maliyeti 2025 yılında beklenmedik bir artışla göze çarpıyor. Geçtiğimiz yıllarda kademeli artış gösteren fındık yevmiyesi, 2025'te sıçrama yaparak 1250 TL seviyesine ulaştı. Bu artışın arkasında birden fazla ekonomik ve sosyal faktör bulunuyor.
Enflasyonun Tarım İşçiliğine Etkisi
Ülkede yaşanan ekonomik dalgalanmalar ve yüksek enflasyon, tarım sektöründe işçilik ücretlerini doğrudan etkiledi. Özellikle gıda enflasyonunun 2024 sonunda %60'ın üzerine çıkması, 2025 yılında tarım işçilerinin geçim maliyetlerini artırdı. Buna ek olarak, ulaşım, barınma ve temel ihtiyaç fiyatlarındaki artışlar, işçilerin talep ettikleri yevmiye miktarını yukarı çekti.
Fındık hasadında çalışan işçilerin çoğu mevsimlik işçi statüsünde olduğundan, bu grupta yaşanan reel gelir kaybı daha da belirgin hale geldi. Son iki yılda asgari ücretin alım gücü düşerken, fındık yevmiyesindeki artış, işçilerin en azından hayat standartlarını koruyabilmeleri için bir zorunluluk olarak ortaya çıktı.
Karadeniz bölgesinde yapılan araştırmalar, tarım işçilerinin temel gıda harcamalarının 2024'ün son çeyreğinde %42 arttığını gösteriyor. Bu artış, doğrudan işçilerin talep ettikleri ücretlere yansıdı ve üreticileri daha yüksek yevmiye ödemeye zorladı.
Geçmiş Yıllarla Kıyaslama: 2024 ve Öncesi
2024 yılında fındık yevmiyesi ortalama 850-1500 TL arasında seyrediyordu. 2023 yılında ise bu rakam 600-800 TL civarındaydı. 2022 ve öncesinde ise 450-500 TL bandında kalmıştı. Rakamları incelediğimizde, 2025 yılında yaşanan artışın önceki yıllara göre çok daha sert olduğunu görüyoruz.
2024 ile 2025 arasındaki artış oranı yaklaşık %40 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran, önceki yıllardaki %20-25 bandındaki artışların oldukça üzerinde. Böylece son üç yılda fındık yevmiyesi neredeyse üç katına çıkmış oldu.
Geçmiş yılların verilerini incelediğimizde, 2021 öncesinde yevmiye artışlarının enflasyon oranına yakın seyrettiğini görüyoruz. Ancak 2022'den itibaren enflasyonun yanı sıra işgücü arz-talep dengesindeki bozulmanın da etkisiyle, artışlar hızlandı ve 2025'te rekor seviyeye ulaştı.
İş Gücü Arz-Talep Dengesizliği
Fındık yevmiyesindeki artışın bir diğer önemli nedeni, tarım sektöründe yaşanan işgücü krizinin derinleşmesi olarak karşımıza çıkıyor. Karadeniz Bölgesi'nde genç nüfusun büyük şehirlere göç etmesi ve tarım işçiliğine olan ilginin azalması, mevsimlik işçi bulma sorununu ciddi boyutlara taşıdı.
Üreticiler, hasat döneminde yeterli işçi bulamama endişesiyle birbirlerine karşı adeta bir yevmiye yarışına girmek zorunda kaldılar. Özellikle engebeli arazilerde yetiştirilen ve makine ile hasadı zor olan fındık üretiminde, insan gücüne bağımlılık devam ediyor.
Son yıllarda Doğu ve Güneydoğu bölgelerinden gelen mevsimlik işçilerin sayısında da azalma yaşanıyor. Bu bölgelerde başlayan alternatif iş imkanları ve şehirleşme, mevsimlik tarım işçiliğini eskisi kadar cazip kılmıyor. Ayrıca, genç nüfusun eğitim seviyesinin yükselmesi ve beyaz yakalı işlere yönelmesi, tarım işçisi havuzunu daraltıyor.
Fındık üreticileri arasında yapılan anketlerde, katılımcıların %78'i işçi bulmakta zorlandıklarını belirtiyor. Bu durum, üreticileri daha yüksek yevmiye vermeye mecbur bırakıyor. Ayrıca bazı bölgelerde, üreticiler işçilere yemek ve konaklama imkanı sunmak zorunda kalıyor. Bu ek maliyetler de yevmiyelerin artmasında rol oynuyor.
Sonuç olarak, enflasyonun yarattığı baskı, geçmiş yıllarla kıyaslandığında görülen sert artış ve işgücü arz-talep dengesinde yaşanan bozulma, 2025 yılında fındık yevmiyesinin 1250 TL'ye yükselmesine neden olan temel faktörler olarak öne çıkıyor.
Bölgelere Göre 2025 Fındık Yevmiyesi Nasıl Değişiyor?
Karadeniz bölgesinde fındık hasadı için ödenen yevmiye ücretleri, 2025 yılında bölgeden bölgeye önemli farklılıklar gösteriyor. Fındık üretiminin yoğunluğu, işçi arzı ve yerel ekonomik koşullar, bu farklılıkların temel sebepleri arasında yer alıyor.
Doğu Karadeniz'de Ortalama Ücretler
Doğu Karadeniz, Türkiye'nin en önemli fındık üretim bölgelerinden biri olarak öne çıkıyor ve bu bölgede işçi ücretleri diğer bölgelere kıyasla geleneksel olarak daha yüksek seyrediyor. 2024 yılında Giresun'da günlük fındık işçisi yevmiyesi ortalama 1.300 TL iken, Rize'de bu rakam 1.700 TL olarak belirlenmişti. 2025 için yapılan projeksiyonlara göre, artan enflasyon ve yaşam maliyetleri göz önüne alındığında, Giresun'da günlük ücretin 1.900-2.500 TL seviyelerine, Rize'de ise 2.400-2.900 TL'ye kadar yükseldiğini görüyoruz.
Dahası, Doğu Karadeniz'de fındık bahçeleri daha engebeli arazilerde bulunduğundan, işçiler daha zorlu şartlarda çalışıyor. Bu durum, yevmiyelerin diğer bölgelere göre daha yüksek olmasını sağlıyor. Kahramanmaraş'ta da fındık işçisi ücretleri Rize ile benzer seviyelerde seyrediyor ve 2025 için 2.400-2.600 TL aralığında oluşuyor.
Sakarya, Düzce ve Batı Karadeniz Farkı
Batı Karadeniz bölgesinde yer alan Sakarya ve Düzce'de fındık yevmiyeleri, Doğu Karadeniz'e göre daha düşük seviyelerde belirleniyor. 2024 yılında Sakarya ve Düzce'de işçi yevmiyesi, yemek işçiye ait olmak koşuluyla günlük 800 TL olarak belirlenmişti. Ancak 2025 yılında bu rakamlar önemli ölçüde arttı.
Sakarya Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu, geçen yıl yevmiyelerin belirlenmesinde önemli rol oynadı. Batı Karadeniz'de fındık bahçelerinin genellikle daha düz arazilerde bulunması ve ulaşımın daha kolay olması, işçi ücretlerinin Doğu Karadeniz'e göre daha uygun kalmasını sağlıyor.
Öte yandan, fındık toplama dışındaki işler için ücretler daha farklı belirleniyor. Örneğin, bahçe altı işlemi için işçiler 5.000-8.500 TL arası, filiz alma işlemi için ise 1.500-2.000 TL arasında yevmiye talep ediyor.
Yemek ve Konaklama Dahil Ücretler
Fındık hasadında yemek ve konaklama imkanları, yevmiye ücretlerini doğrudan etkiliyor. Yemek ve konaklama işveren tarafından sağlandığında, günlük yevmiye ücretlerinde 150-200 TL arasında bir düşüş görüyoruz. Bu durum, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri'nden gelen mevsimlik işçiler için önem taşıyor.
Bartın örneğinde olduğu gibi, bazı bölgelerde yevmiyeleri "yemekli" ve "yemeksiz" olarak ikiye ayırıyorlar. Bartın'da 2024 yılında yemekli gelenler için 800 TL, yemeksiz gelen işçiler için ise 600 TL yevmiye belirlemişlerdi. Benzer uygulamalar, 2025 yılında da devam ediyor ve bölgeden bölgeye farklılık gösteriyor.
Ayrıca, mevsimlik işçiler ve yerel halk arasında da ücret farkları bulunuyor. Yerel halka ödenen yevmiyeler genellikle daha yüksek seyrediyor. Örneğin 2024'te bazı bölgelerde mevsimlik işçilere 800-850 TL öderken, yerel halka 1.000-1.100 TL ödediler. Bu durum, 2025 yılında da benzer şekilde devam ediyor.
Çalışma saatleri de standart hale geldi. Genel olarak 08.00-13.00 ve 14.00-19.00 saatleri arasında olmak üzere, günde 10 saat çalışma esas alınıyor. Bu süre içinde 10.30 ve 17.00'de 15'er dakikalık molalar ve 13.00-14.00 arasında öğle yemeği arası veriliyor.
Tarlaya, 2025 Fındık fiyatları
Üreticiler Yüksek Yevmiyeye Nasıl Tepki Veriyor?
Fındık üreticileri, yükselen işçilik maliyetleri karşısında çeşitli tepkiler gösteriyor. 2025 yılında 1250 TL'ye ulaşan yevmiyeler, özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçilerin ekonomik sıkıntılarını derinleştiriyor. Bu durum sadece ceplerini değil, fındık üretiminin geleceğini de etkiliyor.
Fındık Üretiminden Vazgeçen Çiftçiler
Yüksek maliyetler ve düşük fiyatlar nedeniyle bazı üreticiler fındık üretiminden vazgeçmeyi düşünüyor. Bir vatandaş, "Fındık geçim olmaktan çıktı, dağda toplanan yabanı meyvelerden daha değersiz bir hale geldi. Usulen topluyoruz, bu durum aynı zamanda mülkiyet hakkı açısından bir insan hakkı ihlalidir" sözleriyle durumu özetliyor.
Özellikle küçük aile işletmeleri için fındık üretiminden vazgeçip alternatif tarımsal faaliyetlere yönelmek bir seçenek haline geliyor. Bununla birlikte, bahçelerin bakımını yapamayıp topraklarını satışa çıkaran üreticilerin sayısında da artış görüyoruz.
Bir öğretmen de "Fındık büyük ölçüde geçim kaynağı olmaktan çıkmış, günümüzde yaşayan insanlarımızın bir kültürü olarak zamanda kalacak. Çünkü fındığın maliyeti yüksek ve taban fiyat çok düşük tutulunca, fındık üreticileri moral ve motivasyonlarını kaybetti" diyerek sektörün zorluklarını vurguluyor.
Sonuç olarak, yüksek yevmiyeler karşısında üreticiler ya alternatif hasat yöntemlerine yönelmek ya da tamamen üretimden vazgeçmek gibi zor bir seçimle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, Türkiye'nin en önemli tarım ihraç ürünlerinden biri olan fındık sektörünün geleceğini tehdit ediyor.
Resmi Kurumlar ve Ziraat Odaları Ne Diyor?
Resmi kurum ve ziraat odaları, fındık sektöründeki yevmiye artışlarına ilişkin çeşitli açıklamalar yapıyor. Bu kurumlar, özellikle işçi ücretleri ve fındık alım fiyatları konusunda belirleyici rol oynuyor.
Ziraat Odalarının Tavsiye Fiyatları
Ziraat odaları, fındık yevmiyelerine ilişkin tavsiye fiyatları belirleyerek sektöre yön veriyor. Ordu Altınordu Ziraat Odası, 2024 yılında işçi yevmiyesini yemek işçiye ait olmak koşuluyla 800 TL olarak belirledi. Aynı kararla, 10-15 işçi çalıştıran işletmelerde aşçı yevmiyesini 800 TL, çuvalcı yevmiyesini 900 TL; 15'ten fazla işçi çalıştıranlarda ise aşçı ücretini 900 TL, çuvalcı ücretini 1000 TL olarak açıkladı.
Benzer şekilde, Sakarya Ziraat Odaları İl Koordinasyon Kurulu da günlük yevmiye tavsiye fiyatını asgari 800 TL olarak belirledi. Buna ek olarak patoz çekim ücretini saat başına 2500 TL olarak tespit etti.
Fındık alım fiyatları konusunda ise Ziraat Odaları 2024 yılı için kilogram başına 160 TL'lik tavsiye fiyatı belirledi. Ancak bu tavsiyeler bağlayıcı olmayıp, bir öneri niteliği taşıyor.
TMO'nun Müdahale Alım Fiyatı Beklentisi
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), 2024-2025 sezonu için kabuklu fındık alım fiyatlarını levant kalite için kilogram başına 130 TL, Giresun kalite için ise 132 TL olarak açıkladı. Tarım ve Orman Bakanlığının üreticilere vereceği desteklerle birlikte bu fiyatlar levant kalite için 133 TL, Giresun kalite için 135 TL'ye ulaşıyor.
TMO, üreticilerin 12 Ağustos'tan itibaren randevu alabileceklerini ve alımların 19 Ağustos'ta başlayacağını duyurdu. Öte yandan, TMO alımları durdurduğu dönemlerde serbest piyasada fiyatlar düşüyor. Nitekim 2023-2024 sezonunun son haftasında 132,5 TL'den kapanan Levant fındık, yeni yıla 128 TL civarında başladı.
Bölgesel Komisyonların Rolü
Fındık üretilen illerde, valilikler ve kaymakamlıklar öncülüğünde oluşturulan komisyonlar, yevmiye ücretlerini belirlemede önemli rol oynuyor.
Bafra'da kaymakamlık öncülüğünde gerçekleştirilen toplantıda, işverenin kendi aracıyla tarlaya gelen işçilere günlük 1300 TL, servisle gelenlere 1500 TL ödeme yapılmasına karar verildi. Aynı zamanda ücret tarifesine uymayanlara cezai işlem uygulama kararı aldılar.
Komisyonlar Giresun, Ordu, Trabzon, Samsun, Bartın, Zonguldak, Düzce, Sakarya ve Kocaeli illeri ile ilçe kaymakamlıkları bünyesinde oluşturuluyor. Açıklanan rakamları güncel asgari ücret dikkate alarak belirliyorlar ve tavsiye niteliği taşıyor. Buna rağmen, özellikle mevsimlik işçiler ve işverenler arasındaki anlaşmazlıklarda bu kararları referans alıyorlar.
Tarlaya - Ek Fındık İşleri 2024
Fındık Üretiminde Bu Artışın Geleceği Nasıl Etkiler?
Fındık sektöründeki yüksek işçilik maliyetleri, Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki lider konumunu tehdit ediyor. Yevmiyelerdeki artış, sektörün yapısal sorunlarıyla birleşince, fındık üretiminin geleceği için çeşitli zorluklar ortaya çıkıyor.
İş Gücü Maliyetlerinin Sürdürülebilirliği
Türkiye'de fındık toplam üretim maliyetinin yaklaşık %50'sini toplama masrafları oluşturuyor. Bu durum, artan yevmiyelerle birlikte üreticilerin kar marjını önemli ölçüde daraltıyor. Türkiye birim alandan diğer üretici ülkelerden daha düşük verim elde ettiğinden, üretim maliyetleri artıyor ve uluslararası piyasalardaki rekabet gücü azalıyor.
Dünya genelinde 2016-2020 yılları arasında ortalama dekar başı fındık verimi 99 kg seviyesindeyken, aynı dönemde Türkiye'de bu rakam 84 kg olarak gerçekleşti. Buna karşılık ABD'de 221 kg, Fransa'da 205 kg, Gürcistan'da 180 kg, İtalya'da 157 kg ve Azerbaycan'da 122 kg verim alıyorlar. Verim farkı, işçilik maliyetlerindeki artışın etkisini daha da derinleştiriyor.
İklim Değişikliği ve Rekolte Düşüşü
İşçilik maliyetlerindeki artışın yanında, iklim değişikliği de fındık üretiminin geleceğini tehdit ediyor. Düzce Üniversitesi'nin çalışması, küresel iklim değişikliğinin özellikle sıcaklık artışı ve yağış düzensizlikleri yoluyla fındık tarımını olumsuz etkileyeceğini ortaya koyuyor.
Dünyanın en iklim duyarlı bitkilerinden biri olan fındık, sadece belirli bir kuzey enleminde ve belirli hava koşulları, nem, yağış ve sıcaklık seviyelerinde verim ve kalite kazanıyor. Sıcaklık stres indeksine dayalı senaryolar, 2100 yılına kadar fındık üretiminin karşılaşacağı riskleri net biçimde gösteriyor.
Ayrıca, Karadeniz'de son yıllarda fındığın yetiştirme takvimi değişiyor, daha önce hiç gündemde olmayan yaz aylarında sulama zorunlu hale geliyor, zararlı ve mantar türlerinde önemli artışlar yaşanıyor. Bunun sonucunda, yevmiye artışları ve iklim değişikliği bir araya geldiğinde, fındık üretiminin sürdürülebilirliği ciddi risk altına giriyor.
2025'te Fındık Yevmiyeleri Rekor Seviyeye Ulaşıyor: Sektörü Neler Bekliyor?
2025 yılında fındık işçisi yevmiyelerinin rekor seviyede 1.250 TL'ye ulaşması, Türkiye'nin fındık sektörünü derinden etkiliyor. Artan enflasyon, iş gücü arz-talep dengesizliği ve tarım sektöründeki yapısal değişiklikler, bu yüksek ücret artışının başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Özellikle Karadeniz Bölgesi'nde il bazında farklılık gösteren fındık işçi ücretleri, üreticileri zorlu ekonomik kararlarla baş başa bırakıyor.
Üreticiler bu maliyet artışına çeşitli şekillerde tepki veriyor. Kimileri yerden fındık toplama, file örtü sistemi gibi alternatif hasat yöntemlerine yönelirken, kimileri ise tamamen fındık üretiminden vazgeçmeyi değerlendiriyor. Ancak bu yükselen işçilik maliyetleri, Türkiye'nin dünya fındık piyasasındaki rekabet gücünü ciddi şekilde tehdit ediyor ve uzun vadede sektörün sürdürülebilirliğini riske atıyor.
Buna ek olarak, iklim değişikliği nedeniyle yaşanan tarımsal zorluklar da göz önünde bulundurulduğunda, Türk fındık sektörünün geleceği için acil yapısal çözümler şart. Tarımda mekanizasyon, verim artırıcı tekniklerin yaygınlaştırılması ve üretici desteklerinin artırılması, sektörün ayakta kalması açısından hayati önem taşıyor. Aksi halde, dünya fındık üretiminde lider konumda olan Türkiye, bu pozisyonunu kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir.
Sonuç olarak, 2025'teki bu fındık yevmiye artışı yalnızca bir maliyet meselesi değil; aynı zamanda Türk tarımının karşı karşıya olduğu yapısal sorunların yansıması olarak değerlendirmek gerekiyor. Bu nedenle, tüm paydaşların – üreticiler, kamu kurumları ve tüketiciler – birlikte hareket etmesi, fındık sektörünün bu zorlu dönemi aşmasında kritik rol oynayacaktır.
İşte tam da bu noktada, tarımın dijitalleşmesine katkı sunmayı hedefleyen yenilikçi çözümler ön plana çıkıyor. Biz de bu sorunlara çözüm üretmek amacıyla hayata geçirdiğimiz "Tarlaya" uygulamasıyla, üreticilere rehberlik etmeyi, bilgiye kolay erişim sağlamayı ve verimliliği artırmayı hedefliyoruz.
"Tarlaya", güncel yevmiye bilgileri, tarım takvimi, verim artırıcı öneriler ve bölgesel tarım verileri gibi içeriklerle çiftçilerin yanında yer alıyor. Tarımda sürdürülebilirliği güçlendirmek için, teknoloji destekli adımların kaçınılmaz olduğuna inanıyoruz.
One thought on “2025’te Fındık Yevmiyesi Ücretleri Ne Kadar Olacak?”