Baharın Habercisi Mart'ta Fındık Bahçesinde Yapılması Gerekenler

Mart ayı, fındık bahçeleri için kritik bir dönemdir. Bu dönemde bitkiler uyanmaya başlar ve doğru müdahaleler gelecek hasadınızı doğrudan etkiler. Özellikle kök ve dip sürgünlerinin temizlenmesi, besin maddelerinin ana gövdeye yönlendirilmesini sağlar. Ayrıca, bu ay içinde azotlu gübrelemenin ilk aşaması ve zararlılarla mücadele de eş zamanlı yürütülmelidir. Ancak tüm bu işlemleri doğru sırayla ve teknikle yapmak, bahçenizin sağlığı için son derece önemlidir.

Bu rehberimizde, Mart ayında fındık bahçenizde yapmanız gereken budama işlemlerini, zararlılarla mücadele yöntemlerini ve gübreleme tekniklerini uzman bakış açısıyla ele alacağız. Doğru bakım taktiği ile bu yıl fındık bahçenizden maksimum verim almanıza yardımcı olacağız.

Mart Ayında Budamaya Neden Başlanmalı?

Fındık bahçelerinde başarılı bir üretim için budama zamanı hayati önem taşır. İlkbahar periyodunda, özellikle Mart ayında yapılan budamanın bilimsel nedenleri ve avantajları vardır. Peki neden tam da bu dönemde budama yapılmalı?

Bitkilerin uyanma dönemi ve budama ilişkisi

Mart ayı, fındık bitkilerinin kış uykusundan uyanmaya başladığı kritik bir geçiş dönemidir. Bu dönemde bitkiler, vejetatif gelişimin başlangıcına hazırlanır. Budama zamanı, fındık bitkisinin büyümesini, kesimlere karşı göstereceği tepkiyi, verimini ve ekonomik ömrünü doğrudan etkiler 1.

İlkbaharda, özellikle Mart ayında yapılan budama, Sonbahar-Kış budamasının eksikliklerini tamamlayan önemli bir uygulamadır 2. Yaprakların açmasıyla beraber Mart, Nisan ve Mayıs aylarında dalların gövdelerinde yeni sürgünler oluşmaktadır ve bu sürgünlerin ilkbahar budamasında alınması gerekir 1.

Mart ayında bitkilerin henüz tam olarak uyanmamış olması ancak uyanmaya hazırlanıyor olması, yapılacak budama işlemlerinin bitki tarafından daha kolay tolere edilmesini sağlar. Bu dönemde yapılan kesimler, bitkinin enerji rezervlerini daha etkin kullanmasına yardımcı olur.

Mart ayının iklimsel avantajları

Mart ayı, iklimsel açıdan da budama için ideal bir dönemdir. Kışın şiddetli soğuklarının geride kaldığı, ancak yazın yüksek sıcaklıklarının henüz başlamadığı bu dönem, budama yaralarının iyileşmesi için optimal koşullar sunar.

Budama çalışmaları için dikkat edilmesi gereken en önemli husus, bitkiye su yürüdüğü, aşırı soğuk ve karlı dönemlerde budamanın yapılmaması gerektiğidir 3. Mart ayı, genellikle bu kriterleri karşılayan dengeli bir hava koşulu sunar.

Fındık bahçelerinde Mart ayı, önemli bakım işlemlerinin yapıldığı bir dönemdir. Artık ilkbahara giriş sağlanmıştır ve ağaçlar yeni büyüme dönemine hazırlanırken, yapılan uygulamalar bir sonraki sezonun verimi ve ürün kalitesi üzerinde doğrudan etkili olacaktır 4.

Kışı sert geçen bölgelerde budama işlemi Şubat sonu veya Mart başına kaydırılabilir 4. Bu esneklik, farklı mikroklima özelliklerine sahip bölgelerde üreticilere avantaj sağlar.

Budamanın yıllık bakım döngüsündeki yeri

Mart ayında yapılan budama, fındık bitkilerinin yıllık bakım döngüsünde kritik bir yere sahiptir. Düzenli budama sayesinde:

Bitkilerin daha uzun süre verim çağında kalması sağlanır
Daha kaliteli meyve vermesi sağlanır
Verim artışı sağlanır
Bitkilerin daha iyi ışık alması ve havalanması sağlanır
Tozlanma oranı arttırılır. 5

Budamaya düzenli olarak devam edilirse bitki daha az zarar görür ve iş hacmi de artmamış olur 1. Düzgün ve kuvvetli taç oluşumunu sağlayan Mart ayı budaması, yaklaşık 3 aylık dönemde gerçekleştirilmelidir 5.

Fındık bahçelerinde bakım ve budama çalışmaları, hasadın bitmesiyle başlar ve yeni sezon hazırlıkları için sürdürülür. Fındıkta kış budaması bitkinin dinlenmeye girdiği ve yapraklarının %50'den fazlasını döktüğü zaman başlar ve bitkiye su yürüyünceye kadar devam eder. Bu dönem, yaklaşık olarak Ekim-Mart ayları arasını kapsar 3.

Mart ayı budaması, aynı zamanda zararlılarla mücadele açısından da önemlidir. Tomurcuklar patlamadan önce virgül kabuklubiti mücadelesi yapılabilir ve ay sonuna doğru fındık galsineğine karşı ilk mücadele başlatılabilir 4.

Fındıkta budama, dikimle başlayan ve ağacın ekonomik ömrünün sonuna kadar devam eden en önemli kültürel uygulamalardan biridir 2. Mart ayındaki budama işlemleri, sadece ağacın formu için değil, aynı zamanda hastalık ve zararlıların kontrolü için de önemli bir fırsattır. Bu dönemde kuru, kırık ve yaralı dalların temizlenmesi, bahçe sağlığının korunmasına katkıda bulunur 5.

Sonuç olarak, Mart ayında budamaya başlanması, fındık yetiştiriciliğinde yıllık bakım döngüsünün kritik bir parçasıdır ve verimi doğrudan etkileyecek önemli bir uygulamadır.

Fındıkta Budama Nasıl Yapılır?

Doğru budama teknikleri, fındık bahçenizin verimliliğini %30'a kadar artırabilir. Budama işlemi, fındık arazisi bakımında kritik öneme sahiptir ve ağacın ekonomik ömrünün sonuna kadar devam eden en önemli kültürel uygulamalardan biridir.

Hangi dallar kesilmeli?

Fındık ocaklarında verimli bir budama için öncelikle şu dalları temizlemelisiniz:

Kurumuş, kırılmış ve hastalıklı dallar
Ocağın içine doğru büyüyen ve havalanmayı engelleyen dallar
Yaşlanmış ve verimden düşmüş dallar
Birbirinin üzerine gelişme gösteren ve güneşlenmeyi engelleyen dallar
Sıklaşmış ve gelişmeden geri kalmış dallar

Eğer yapraklarda hastalık belirtileri, kuruma veya uç kuruması görülüyorsa, bu dalın verimliliği olumsuz etkilenmiş demektir ve kesilmelidir. Ancak, yapraklar sağlıklı, yeşil ve canlı görünüyorsa, dalın kesimine dikkat edilmelidir.

Doğru kesim teknikleri

Kesim yaparken dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, dalları tırnak bırakmadan dipten kesmektir. Dalı ortasından ya da üst kısımdan kesmek yerine, doğrudan en dibine girip temizlemek gerekir. Böylece dal kendini daha iyi iyileştirebilir.

Fındık budamasında doğru aletlerin kullanımı büyük önem taşır. Budama makası, budama testeresi ve kesim motoru kullanılmalıdır. Kesinlikle balta kullanılmamalıdır, çünkü kesim yerlerinde çatlamalar ve yarılmalar oluşturabilir.

Kesimler yapılırken dalları pürüzsüz bir şekilde kesmek de önemlidir. Büyük dallar kesilirken testere kullanılmalı ve kesim yüzeyi düzgün olmalıdır. Bu, dal üzerinde mantarların ve diğer hastalık etmenlerinin yerleşmesini engeller.

Yüksek kesim ve dip sürgün temizliği

Fındığın dip sürgünü verme eğilimi çok fazladır. Bu sürgünler, dalların dip kısımlarından ve köklerden gelişir. Dip sürgünleri, ocağın besin maddesine ortak olur ve havalanmayı engeller. Bununla birlikte, ana dalların gelişmesini azaltarak önemli derecede verim kaybına neden olur.

Fındık üretiminde dip sürgünü temizliği, iş gücünün %42'sini kapsar. Bu nedenle, fındık ocaklarında meydana gelen bu sürgünler henüz tazeyken çıkarılmalıdır. Her yıl, yılda en az iki kez olmak üzere Mayıs sonu ile Haziran başı arasında ve sonbaharda bu sürgünler temizlenmelidir.

Gençleştirme budamasında, verimi azalmış dalların kökten yaklaşık 2 metre yukarıdan kesilerek taze sürgünlerin çıkması amaçlanır. Böylece bu sürgünlerden de istenilenler bırakılır ve uçları kesilerek meyve dallarının oluşması sağlanır.

Budama sırasında dikkat edilmesi gerekenler

Budama yaparken ocaklarda dal sayısının 5-6 adetten fazla olmamasına dikkat edilmelidir. Sık dikim yapılmış bahçelerde ve dal sayısının fazla olduğu ocaklarda istenilen düzeyde verim almanın imkânsız olduğu unutulmamalıdır.

Ayrıca, ocaklar arası mesafe en az 4 metre olmalıdır. Fındık dalları ne kadar çok güneş alırsa, yıllık sürgünlerde o kadar uzun ve fazla olur. Fındıkta yüksek verim, yıllık sürgün adedi ve sürgün uzunluğu ile ilişkilidir.

Budama aletlerinin temizliği de son derece önemlidir. Paslı ya da kirli aletlerle yapılan budama, bitkiye hastalık bulaştırabilir. Her kullanımdan önce aletlerin sterilize edilmesi, ocakların sağlıklı kalmasına yardımcı olur.

Doğru zamanlama da kritiktir. Mevsim faktörünü göz önünde bulundurmak gerekir. Toprak hala suyunu bitkiye vermediyse, aceleci davranmamak gerekir. Bu dönemde kesim yapmak kök çürüklüğüne neden olabilir.

Kesilen artıkların, özellikle hastalıklı olanların bir an önce bahçeden uzaklaştırılarak imha edilmesi de büyük önem taşır. Bu, hastalık ve zararlıların yayılmasını önler.

Budama Sonrası Yapılması Gerekenler

Fındık bahçesinde budama işlemi tamamlandıktan sonra yapılacak doğru bakım uygulamaları, verim artışı için kritik öneme sahiptir. Budama sonrası yapılan işlemler, bahçenizin sağlığını korumak ve gelecek yılın ürün kalitesini artırmak için vazgeçilmezdir.

Kesilen alanların dezenfeksiyonu

Budama sırasında oluşan kesim yüzeyleri, hastalık etmenlerinin bitkiye giriş kapısı olabilir. Bu nedenle, büyük kesim yüzeylerinin mutlaka koruyucu maddelerle kaplanması gerekir. Özellikle çapı büyük olan dalların kesilmesi sonucunda oluşan geniş yara yüzeylerine koruyucu ağaç macunu veya cam katranı sürülmelidir 6.

Cam katranı, kambiyum faaliyetini artırıcı özelliğe sahip ve uygulaması kolay bir koruyucudur. Macunlama ve katranlama işlemi, ağaçlara su yürümeden önce yapılan budamalarda hemen etkili olur 6. Ancak kesim yüzeyinde kanama (öz su akımı) varsa, koruyucu madde sürme işlemi bir süre ertelenmelidir çünkü ıslak yüzeylerde macun veya katran yara üstünden atılabilir 6.

Budama aletlerinin dezenfeksiyonu da büyük önem taşır. Ocak içlerine doğru gelişme gösteren dalların kesimlerinde kullanılan budama aletleri, dezenfekte edilmeden başka bir kesime geçilmemelidir 7. Budama aletlerini bir ocaktan diğerine geçerken %10'luk çamaşır suyuna daldırarak dezenfekte etmek, hastalıkların yayılmasını engelleyecektir 8.

Budama artıkları nasıl uzaklaştırılmalı?

Budama artıklarının bahçeden uzaklaştırılması, zararlılarla mücadelede önemli bir adımdır. Budama işlemi bittikten sonra bahçedeki artıklar hızla uzaklaştırılmalıdır 7. Budama artıkları bahçede bırakılmamalı ve kesinlikle bahçe içinde yakılmamalıdır 9.

Özellikle hastalıklı sürgünler ve dallar, enfekteli kısmın altından sağlam dokudan kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalı ve yakılarak imha edilmelidir 8. Artıkların bahçede bırakılması veya bahçe kenarında bir yere yığılıp çürümeye terkedilmesi doğru değildir, çünkü bunlar zararlılara yataklık ederler 10.

Budama artıklarını değerlendirmenin farklı yöntemleri vardır. Bunlar yakma dışında toprağa gömme, kompostlaştırma ve yeniden işleme yöntemleri ile değerlendirilebilir 10. Artıkların parçalanarak toprağa kazandırılması, bitkiyi besleme açısından oldukça faydalıdır. Parçalanan budama artıkları toprak işleme ile toprağa karıştırılmalıdır 10.

Tarımsal üretimde bitki artıklarının toprağa kazandırılması, toprağın organik madde içeriğini artırmakta, toprak ve su kaybının azalmasına yardımcı olmaktadır. Hatta, toprağı tamamen örtecek şekilde bırakıldığı alanlarda yabancı ot çıkışını da önleyebilmektedir 10.

Toprak havalandırması ve çapalama

Budama sonrası toprak havalandırması ve çapalama işlemi, fındık bahçelerinin verimini artırmak için önemli uygulamalardır. Çapalama, insan ve makine baskısı sonucu sıkışmış olan toprağı havalandırmak, suyun toprağa nüfuzunu kolaylaştırmak ve yabani otları temizlemek için yapılır 11.

Bulaşık bahçelerde, ilkbaharda ağaçların kök boğazları ana köklere kadar açılarak, yaz aylarında güneş ve hava almaları sağlanmalıdır 12. Çapalama işlemi, sıkışmış toprakların azalan mikroorganizma faaliyetlerini artırır, su ve kimyasal gübrelerin kayba uğramadan toprağa işleyebilmesini sağlar ve hava alma oranı azalmış köklerin gerekli ihtiyacı olan havalanmayı sağlar 11.

Çapalama, park ve bahçe çalışmalarının yapıldığı alanlarda el çapaları ve benzeri aletler ile yapılabilir. Çapalama işletme büyüklüğüne, yetiştirilen bitki türüne, sıra arası mesafelere ve yetiştirme tarzına göre ya makinelerle ya da insan gücüyle yapılır. Çapalamada 2-5-10-25 cm derinliğe kadar çapa yapılabilir 11.

Çapalamanın faydaları şunlardır:

Toprağın yüzeyini gevşeterek havalanmasını sağlar
Toprağın ufalanmış durumunu koruyarak nem kaybını önler
Sulama ve yağmurdan sonra oluşan kaymak tabakasını kırar
Yabancı otlarla mücadeleyi kolaylaştırır. 11

Ağaçlarda çapalama genellikle çapalama makinası veya benzeri aletler ile yapılır. Fındık ağaçları ilk dikildikleri dönemlerde çapalamaya daha fazla ihtiyaç duyarlar. Çapalama miktarı, ağaçların dikildikleri yere, bitki türüne, toprak yapısına ve bitkinin yaşına göre farklılık gösterir. Ağaçlarda çapalama işlemi Mart-Aralık ayları arasında yapılabilir 11.

Tüm bu bakım işlemleri, entegre mücadele yaklaşımının bir parçası olarak düşünülmeli ve kimyasal ilaçların insan sağlığı ve çevre üzerine olumsuz etkilerini azaltmak için ekonomik ve ekolojik bir mücadele stratejisi benimsenmelidir 2.

Zararlılarla Entegre Mücadele Yöntemleri

Mart ayı, fındık bahçelerinde zararlı kontrolüne başlamak için ideal bir dönemdir. Entegre mücadele yöntemleri, kimyasal ilaçlamanın yan etkilerini azaltarak çevre dostu ve ekonomik bir strateji sunar.

Feromon tuzaklarının kurulumu

Feromon tuzakları, zararlıları izlemek ve popülasyonunu kontrol altına almak için kullanılan etkili bir biyoteknik mücadele yöntemidir 5. Özellikle dalkıran zararlısı için Mart ayında tuzak kurulumu yapılmalıdır. Çünkü hava sıcaklığının 18-20°C'ye ulaştığı Mart-Nisan aylarında ilk ergin çıkışları başlar 13.

Tuzak kurulumunda şu adımlar izlenmelidir:

Feromon kapsülü tuzağın ortasına yerleştirilir
Tuzaklar zararlının yoğun olduğu bölgelere asılır
Tuzaklar rüzgâr almayan alanlara, böceklerin uçuş yönüne doğru yerleştirilir
5

Dalkıran zararlısı ile mücadelede, zararlı yoğunluğuna göre dekara 6-8 tuzak (bulaşma %70-80 ise) veya 3-4 tuzak (bulaşma %30-40 ise) asılmalıdır 14. Tuzaklar düzenli kontrol edilmeli ve çekici madde (etil alkol) bittiğinde yenilenmelidir.

Dalkıran ve kahverengi kokarca takibi

Dalkıran zararlısı fındık gövdelerinde oluşturduğu galeriler içerisinde kışı ergin olarak geçirir ve Mart ayından itibaren çıkarak yakınındaki fındık dallarında yeni galeriler açar 14. Bu zararlı, 2 mm çapında yuvarlak bir delik açarak gövdeye girer ve kabuğun altında galeriler oluşturur 15.

Kahverengi kokarca ise fındıkta ciddi verim ve kalite kaybına yol açabilecek önemli bir zararlıdır 1. Bu zararlının yaklaşık 300 konukçusu bulunmakta ve özellikle Karadeniz Bölgesi'nde fındık için büyük risk oluşturmaktadır 1. Kokarca takibi için özel feromon tuzakları kullanılabilir. Pet şişeden hazırlanabilecek tuzaklarda, feromonu içeri geçirerek kokarcaların içeri girmesi ve çıkamaması sağlanır 16.

Fındık yaprak deleni ve virgül kabuklu biti ile mücadele

Fındık yaprak deleni grimsi siyah renkte, 2 mm boyunda kısa ve küt hortumlu bir böcektir 15. Kışı korunaklı yerlerde ve toprakta ergin halde geçiren bu zararlı, Mart ayından itibaren tomurcukların patlama döneminde fındık yapraklarında beslenmeye başlar 15. Bahçede yapılan incelemede ocak başına ortalama 5 ergin saptanırsa, Mart sonunda ilaçlama yapılmalıdır 15.

Virgül kabuklu biti ise dişi erginin kabuğu virgül ya da midye şeklinde olup, koyu kahve renklidir 17. Kışı yumurta döneminde ergin dişinin kabukları altında geçirir ve yumurtalar Mayıs ayı başında açılır 17. Bu zararlı ile mücadelede, bahçede bulaşık ocak sayısı 10 dekar alanda 10'un üzerinde ise ve her dal örneğinde ortalama 5 canlı yumurta bulunduran birey varsa ilaçlamaya karar verilir 17. İlaçlama Şubat-Mart aylarında ve tomurcuklar patlamadan önce yapılmalıdır 18.

Ayrıca, entegre mücadelede kimyasal ilaçlamanın yanında kültürel önlemler, biyolojik mücadele, biyoteknik yöntemler gibi alternatif yöntemlere öncelik verilmelidir 2. Böylece doğal düşmanlar korunur ve çevre kirliliği önlenir.

Budama ile Verimi Artırmanın Püf Noktaları

Verimli bir fındık bahçesi için tekniğine uygun budama, tüm bakım işlemlerinin temelini oluşturur. Sadece doğru budama ve bakım teknikleriyle dekara verimi 200-300 kg'a kadar çıkarabilirsiniz 19. İşte fındık bahçenizde verimliliği artıracak püf noktaları.

Budamanın verim üzerindeki etkisi

Tekniğine uygun yapılan budama, fındık ocaklarının verimliliğini %30'a kadar artırabilir 4. Yaşlı, hastalıklı ve kurtlu dalların temizlenmesi, bitkinin enerjisini daha genç dallara yönlendirerek verim artışı sağlar 4. Verim düşüklüğünün en büyük nedenlerinden biri budamasızlıktır 20.

Fındığın ekonomik ömrü 55-60 yıldır 9. Daha yaşlı bahçelerde verimde önemli düşüşler görülür çünkü ocaktaki ana bitkinin kökü yaşlanmış olmakta ve bu kökten çıkan sürgünlerin verim potansiyeli düşük olmaktadır 9. Gençleştirme budaması uygulaması, bazı araştırmalarda önemli düzeyde verim artışı sağlamıştır 21.

Budamanın sağladığı faydalar arasında düzgün taç oluşumu, bitkilerin daha uzun süre verim çağında kalması, daha kaliteli meyve üretimi, tozlanma oranının artması ve bakım işlerinin kolaylaşması sayılabilir 9.

Gübreleme ile budamayı desteklemek

Budama tek başına yeterli değildir; doğru gübreleme ile desteklenmesi gerekir 19. Budamadan önce ocaklarda dip sürgün temizliği yapılmalıdır 22. Dip sürgünleri, ocağın besin maddelerini paylaşarak verimi olumsuz etkiler ve havalanmayı engeller 22.

Gübreleme zamanlaması kritiktir. Azotlu gübre her yıl en az iki defa, yarısı Mart ayında, diğer yarısı Mayıs sonu-Haziran ayı ilk yarısında verilmelidir 3. Azot, noksanlığı en sık görülen ve fındığın en çok ihtiyaç duyduğu besin elementidir 3.

Gübre, ocakların her tarafında dalların uçları altında 30-40 cm genişliğinde otu alınmış dairesel alana serpilip 5-10 cm toprağa karıştırılmalıdır 3. Serpme olarak verilen ve toprağa karıştırılmayan gübredeki azot uçar 3.

Toprak analizine göre gübre seçimi

Gübrelemenin amacı, toprakta eksikliği tespit edilen besin maddelerini toprağa ilave ederek yüksek verim ve kaliteli ürün elde etmektir 23. Yüksek verim için bitki besin elementi ihtiyacının tam olarak saptanması gereklidir 23.

Öncelikle toprak analizi yaptırılmalıdır 23. Çiftçilerin %75-80'i toprak analizi yaptırmadan gübre kullanmakta, bu da yanlış bir uygulamadır 3. Toprağın asit ya da alkali özelliğine göre uygun gübre seçilmelidir - asit topraklar için Kalsiyum Amonyum Nitrat, alkali topraklar için Amonyum Sülfat tercih edilmelidir 24.

Fosforlu ve potasyumlu gübreler ("kışlık gübre") ise Kasım-Şubat ayları arasında, 3 yılda bir, ocak dal uçları altında açılacak 15-25 cm derinlikteki çukurlara eşit olarak konulup, üzeri toprakla kapatılmalıdır 24. Düzenli budama ve doğru gübreleme ile fındıkta istenen verim seviyelerine ulaşmak mümkündür.

Sonuç

Mart ayında yapılan budama, fındık bahçenizin verimini ve sağlığını doğrudan etkileyen kritik bir bakım işlemidir. Doğru zamanda ve teknikle yapılan budama sayesinde bahçenizin verimliliğini %30'a kadar artırabilirsiniz. Öncelikle, bitkilerin uyanma döneminde gerçekleştirilen bu işlem, enerji rezervlerinin daha etkin kullanılmasını sağlar ve ağaçların uzun vadeli sağlığını destekler.

Başarılı bir fındık üretiminde, sadece budama değil, budama sonrası bakım da büyük önem taşır. Kesim yüzeylerinin dezenfeksiyonu, budama artıklarının uygun şekilde uzaklaştırılması ve toprak havalandırması gibi işlemler mutlaka ihmal edilmemelidir. Ayrıca, entegre zararlı yönetimi kapsamında feromon tuzaklarının kurulumu ve zararlı takibi de Mart ayında başlatılması gereken önemli uygulamalardır.

Unutulmamalıdır ki, fındık bahçelerinde verim artışı için budama tek başına yeterli değildir. Toprak analizine dayalı doğru gübreleme programı ile desteklenmesi gerekir. Özellikle azotlu gübrelerin Mart ayında uygulanması, budamanın etkisini güçlendirecektir. Böylece kurumuş, hastalıklı ve verimden düşmüş dalların temizlenmesiyle bitkinin enerjisi genç ve verimli dallara yönlendirilmiş olur.

Sonuç olarak, fındık bahçenizin bakımına Mart ayında gereken özeni gösterdiğinizde, daha sağlıklı bir bahçe ve daha yüksek verim elde edeceksiniz. Düzenli budama, doğru gübreleme ve zararlılarla etkili mücadele sayesinde bahçenizden alacağınız verim ve kalitenin artması kaçınılmazdır. Bu bakım stratejilerini dikkatle uygulayarak, fındık bahçenizin ekonomik ömrünü uzatabilir ve dekara 200-300 kg'a varan verim alabilirsiniz.