Sonbaharın son ayına girdiğimiz şu günlerde, fındık üreticileri için yeni sezonun temelleri atılmaya başlanıyor. Kasım ayı, fındık bahçelerinde kış hazırlıklarının yapıldığı, gelecek yılın verimini doğrudan etkileyecek kritik bakım işlemlerinin gerçekleştirildiği önemli bir dönemdir. Doğru zamanda doğru bakım uygulamaları ile bahçenizden alacağınız verimi %40'a kadar artırmak mümkün! İşte Kasım ayında fındık bahçenizde yapmanız gereken temel işlemler...
1. Budama: Yeni Sezona Sağlıklı Bir Başlangıç
Fındık ağaçlarında budama, dikimle başlayıp ağacın ekonomik ömrünün sonuna kadar (55-60 yıl) devam eden en önemli kültürel uygulamalardan biridir. Kasım ayı, budama için ideal zamanlardan biridir çünkü bitkiler dinlenme dönemine girmiş ve yapraklar büyük oranda dökülmüştür.
Budama İşleminin Faydaları
- Düzgün ve kuvvetli taç oluşumu sağlar
- Bitkilerin daha uzun süre verim çağında kalmasına yardımcı olur
- Kaliteli meyve verme potansiyelini artırır
- Verim artışı sağlar
- Ağaçların daha iyi ışık almasını ve havalanmasını kolaylaştırır
- Tozlanma oranını yükseltir
- Bakım işlerini kolaylaştırır
Nasıl Budama Yapılmalı?
Kasım ayında budama yaparken şu noktalara dikkat edilmelidir:
- Kurumuş ve Hastalıklı Dalların Temizlenmesi: Ocak içerisinde kurumaya yüz tutmuş, tamamen kurumuş, kırılmış ve hastalıklı dallar tespit edilip temizlenmelidir.
- Sıklaşmış Dalların Seyreltilmesi: Ocaklarda sıklaşmış, iç içe geçmiş dallar seyreltilmelidir. Bir ocaktaki dal sayısının 5-6 adetten fazla olmaması önerilir.
- Gelişmeden Geri Kalmış Dalların Uzaklaştırılması: Gelişmeleri normal olmayan, cılız kalmış dallar da temizlenmelidir.
- Doğru Kesim Tekniği: Kesimleri tırnak bırakmadan, dalcıkları budama makası ile, kalın dalları ise testere ile kesmelisiniz. Kesilen yüzeylerin pürüzsüz olması, hastalık etmenlerinin yerleşmesini engeller.
- Ocaklar Arası Mesafe: Ocaklar arası mesafenin en az 4 metre olmasına dikkat edilmelidir. Eğer ocaklar birbirine çok yakınsa, seyreltme yaparak aralarındaki mesafeyi artırmalısınız.
- Yaşlı Ocakların Gençleştirilmesi: Bu dönemde yaşlanmış ve verimden düşmüş ocakların gençleştirilmesi için gerekli hazırlıkları yapabilirsiniz. Yaşlı ana dallar kesilerek, daha genç ve verimli dalların gelişmesine olanak tanınmalıdır.
Pratik Bilgi: Budama işlemlerinden sonra kesilen dalları bahçede bırakmayın! Özellikle dalkıran zararlısıyla bulaşık dallar, en geç Mart ayına kadar bahçeden uzaklaştırılıp yakılmalıdır. Bu zararlılar kış boyunca kesilen dallarda barınıp çoğalabilir ve ilkbaharda yeni dalları etkileyebilir.
2. Kök ve Dip Sürgünü Temizliği
Fındık ocaklarında yıl içinde oluşan kök ve dip sürgünleri, ana bitkinin besin maddelerine ortak olarak verimin azalmasına neden olur. Kasım ayı, bu sürgünlerin temizlenmesi için ideal zamanlardan biridir.
Dip Sürgünlerinin Zararları
- Ana dalların beslenmesini engeller
- Ocak içinde hava sirkülasyonunu azaltır
- Bitkinin enerji kaybına neden olur
- Zararlıların barınmasına elverişli ortam oluşturur
Dip Sürgünü Temizliği Nasıl Yapılır?
- Mekanik Temizlik: Dip sürgünleri keskin bir budama aleti ile dipten kesilerek temizlenmelidir. Kök boğazından çıkan tüm sürgünler uzaklaştırılmalıdır.
- Kimyasal Yöntem: Mekanik temizliğe alternatif olarak, %21N içeren amonyum sülfat gübresi ile hazırlanan %10'luk çözelti kullanılabilir. Bu çözeltinin 1-1,5 ay ara ile 3-4 defa dip sürgünlere uygulanması, %95 oranında sürgün gelişimini engeller ve işçilik maliyetlerini düşürür.
Dikkat: Yapılan araştırmalarda, yılda iki defa dip sürgünü temizliği uygulaması, kontrole göre %27.7-55.9 verim artışı sağlamıştır. Sonbaharda yapılan temizlik, bir sonraki yılın verimini doğrudan etkiler!
3. Gübreleme: Toprağı Zenginleştirme Zamanı
Kasım ayı, fındık bahçelerinde kışlık gübreleme için ideal bir dönemdir. Fındık yetiştiriciliğinde bitkinin normal gelişimini sürdürebilmesi, bol ve kaliteli ürün vermesi için bilinçli ve dengeli bir gübreleme yapılması şarttır.
Fosforlu ve Potaslı Gübre Uygulaması
Fosforlu ve potaslı gübreler, Kasım-Şubat ayları arasında uygulanmalıdır. Bu gübreler, fındığın kök gelişimi, çiçek tomurcuğu oluşumu ve meyve kalitesi için hayati önem taşır.
Fosforlu Gübre
- Uygulama Sıklığı: 3 yılda bir
- Uygulama Şekli: Fındık ocaklarının dal iz düşümlerinde açılacak 16-32 adet 15-25 cm derinliğindeki çukurlara eşit olarak konulup üzerleri kapatılmalıdır.
- Faydaları: Kök gelişimini destekler, çiçeklenmeyi olumlu etkiler, meyve tutumunu artırır, bitki direncini yükseltir.
Potasyumlu Gübre
- Uygulama Sıklığı: 2-3 yılda bir
- Uygulama Şekli: Fosforlu gübrelerle aynı şekilde veya birlikte uygulanabilir.
- Faydaları: Meyve kalitesini artırır, bitki su dengesini düzenler, hastalıklara karşı direnci artırır, kış soğuklarına dayanıklılığı geliştirir.
Önemli Not: Gübreleri çapalanarak toprağa karıştırmak hem gübrenin yararını artırır hem de kışı toprakta geçiren çeşitli zararlı böceklerle kültürel mücadele sağlar.
Çiftlik Gübresi Uygulaması
Organik madde bakımından zengin çiftlik gübresi, fındık bahçelerinin veriminde önemli rol oynar.
- Uygulama Zamanı: Kasım-Mart ayları arasında
- Uygulama Sıklığı: 3-4 yılda bir
- Uygulama Şekli: Fındık dal iz düşümü altında 40-50 cm genişliğindeki banda düzgünce serpilip toprağa karıştırılır.
- Miktar: Dekara 2-3 ton olacak şekilde
Uyarı: Bahçeye mutlaka yanmış ahır gübresi verilmelidir. Yanmamış ahır gübresi ile hastalık ve zararlı etmenler ile yabancı ot tohumları bahçeye taşınabilir.
4. Kireçleme: Toprak pH'ını Düzenleme
Fındık bitkisi normal gelişmesini pH'ı 5-7 arasında olan topraklarda sürdürebilir. Karadeniz Bölgesi toprakları genellikle asit karakterli olduğundan, kireçleme işlemi büyük önem taşır.
Kireçleme Nasıl Yapılmalı?
- Uygulama Zamanı: Kasım-Aralık ayları
- Uygulama Sıklığı: 3-4 yılda bir defa
- Uygulama Şekli: Dal uçları altındaki 40-50 cm genişliğindeki banda serpilerek 5-10 cm toprak derinliğine karıştırılır.
Kireçlemenin Faydaları
- Toprağın pH değerini yükselterek asitliği azaltır
- Toprağın fiziksel yapısını düzeltir
- Besin maddelerinin bitkiler tarafından alınabilirliğini artırır
- Mikroorganizma faaliyetlerini artırır
- Kök gelişimini destekler
Kritik Uyarı: Kireç ve gübreler aynı anda verilmemelidir! Önce tavsiye edilen miktarda kireç uygulanmalı, 1-1,5 ay sonra gübreleme yapılmalıdır. Bu sıra izlenmezse, özellikle fosforlu gübreler aktif hale geçemez.
5. Yeni Fidan Dikimi ve Bahçe Planlaması
Kasım ayı, yeni fındık bahçesi tesisi veya mevcut bahçedeki boşlukların doldurulması için ideal bir zamandır. Sonbahar dikimi, fidan köklerinin kıştan önce gelişmeye başlamasına olanak tanır ve ilkbaharda daha güçlü bir büyüme sağlar.
Fidan Dikimi İçin Hazırlık
- Çukur Açma: Dikim için çukurlar 40x40x40 cm boyutlarında açılmalıdır. Çukurların alt kısmına bir miktar yanmış ahır gübresi ve üst toprak karıştırılabilir.
- Fidan Seçimi: Dikim için seçilecek kök sürgünlerinin şu özellikleri taşıması gerekir:
- Ocakların güneş gören, pişkin, hastalıksız, 1-2 yaşlı sürgünleri olmalı
- İyi teşekkül etmiş tomurcukları bulunmalı
- Kök teşekkülü iyi olmalı
- Fidan Hazırlığı: Dikimden önce fidanların zedelenmiş kökleri kesilmeli, uzun kökler kısaltılmalıdır. Fidanlar 35-40 cm uzunluğunda olacak şekilde, bir göz üzerinden tırnak bırakılmadan kesilmelidir.
Dikim Planı ve Mesafeler
- Düz Arazide: Ocaklar arası mesafe 5-6 metre
- Zayıf Topraklarda: Ocaklar arası mesafe 4-5 metre
- Tozlayıcı Çeşit: Her 10 ocakta bir ana çeşide uygun tozlayıcı çeşit dikilmelidir
Verim Arttırıcı Öneri: Bahçe tesis ederken mutlaka bölgenize uygun çeşit seçimi yapın. Tombul, Palaz, Çakıldak, Foşa, Mincane gibi çeşitler bölgelere göre farklı verim potansiyeline sahiptir. Yerel tarım müdürlükleri veya araştırma enstitüleriyle görüşerek bölgenize en uygun çeşidi belirleyin.
6. Toprak İşleme ve Belleme
Kasım ayında yapılacak toprak işleme, hem toprağın havalanmasını sağlar hem de zararlılarla mücadeleye yardımcı olur.
Bellemenin Faydaları
- Toprak havalanır, kök gelişimi desteklenir
- Yağmur sularının toprak içine sızması kolaylaşır
- Kışı toprakta geçiren zararlıların yumurta, larva ve pupaları açığa çıkarılarak doğal düşmanlarına ve soğuğa maruz bırakılır
- Yabancı ot kontrolü sağlanır
- Gübrelerin toprağa karışması sağlanır
Nasıl Yapılmalı?
Toprak işleme, dal izdüşümlerinde 5-10 cm derinliğinde yapılmalıdır. Derin toprak işlemeden kaçınılmalıdır çünkü fındık kökleri yüzeyseldir ve zarar görebilir.
Alternatif Yöntem: Toprak işleme yerine, organik malçlama (yaprak, saman, yonga vb.) yaparak da benzer faydalar elde edebilirsiniz. Malçlama aynı zamanda kış aylarında toprak neminin korunmasına yardımcı olur.
7. Zararlılarla Mücadele için Hazırlık
Kasım ayı, bazı zararlılarla mücadele için ön hazırlıkların yapıldığı bir dönemdir. Özellikle dalkıran, filiz güvesi ve Amerikan beyaz kelebeği gibi zararlılara karşı kültürel önlemler bu dönemde alınmalıdır.
Dalkıran Zararlısı
Dalkıran zararlısı, fındık dallarında galeriler açarak zarar verir. Bulaşık dallar budama sırasında belirlenmeli ve bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Filiz Güvesi
Filiz güvesi larvaları kozalaklarda ve erkek çiçeklerde kışı geçirir. Bulaşık kozalakların toplanıp yok edilmesi, ilkbahardaki zararı azaltacaktır.
Amerikan Beyaz Kelebeği
Bu zararlının kışı yumurta paketi halinde geçiren formları, budama sırasında tespit edilip yok edilmelidir.
Entegre Mücadele: Zararlılarla mücadelede kimyasal yöntemlerden önce mutlaka kültürel önlemlere ağırlık verin. Böylece hem çevreyi korumuş hem de maliyetlerinizi düşürmüş olursunuz.
8. Bahçe İçi Düzenleme ve Bakım
Kasım ayında, bir sonraki sezona hazırlık amacıyla bahçe içi düzenleme çalışmaları da yapılmalıdır.
Yapılacak İşlemler
- Su Yollarının Temizlenmesi: Bahçe içindeki su kanalları temizlenerek, kış yağışlarının zarar vermesi önlenmelidir.
- Destek Sistemlerinin Kontrolü: Genç fidanların destek sistemleri kontrol edilmeli, gerekiyorsa yenilenmelidir.
- Bahçe Yollarının Düzenlenmesi: Hasat ve bakım sırasında kullanılan yollar düzenlenmeli, gerekirse iyileştirilmelidir.
- Bahçe Sınırlarının Kontrolü: Bahçe çevresindeki çitler ve koruyucu engeller kontrol edilmeli, hayvan zararına karşı önlem alınmalıdır.
9. Toprak ve Yaprak Analizi Sonuçlarına Göre Hareket Etmek
Eğer Eylül-Ekim döneminde toprak ve yaprak analizi yaptırdıysanız, Kasım ayında bu sonuçlara göre gübreleme programınızı oluşturabilirsiniz.
Analizlerin Önemi
- Toprağınızın tam olarak hangi besin maddelerine ihtiyacı olduğunu öğrenirsiniz
- Gereksiz gübre kullanımını önlersiniz
- Dengeli beslenmiş fındık ağaçları daha verimli olur ve hastalıklara karşı daha dirençli hale gelir
- Maliyetlerinizi azaltırsınız
Uzman Tavsiyesi: Toprak ve yaprak analizlerini 2-3 yılda bir mutlaka yaptırın. Analizler sonucunda oluşturulacak gübreleme programı ile verimi %25-30 oranında artırmak mümkündür.
Sonuç: Kasım Ayının Kış Hazırlığındaki Kritik Önemi
Kasım ayı, fındık bahçelerinde bir sonraki sezonun verimini belirleyecek temel bakım işlemlerinin yapıldığı kritik bir dönemdir. Budama, gübreleme, kireçleme, yeni fidan dikimi ve zararlılarla mücadele gibi işlemlerin doğru zamanda ve doğru şekilde yapılması, bahçenizin sağlığını ve verimliliğini doğrudan etkileyecektir.
Unutmayın ki bahçenizden maksimum verim alabilmeniz için sadece çalışmak değil, doğru zamanda doğru işleri yapmak önemlidir. Kasım ayındaki bu hazırlık çalışmaları, gelecek yıl elde edeceğiniz mahsulün miktar ve kalitesinin temelidir.
Fındık bahçenizde yapacağınız tüm bakım işlemlerinde ihtiyacınız olan işgücü için TARLAYA platformunu kullanabilir, güvenilir ve nitelikli tarım işçileri ile çalışabilirsiniz. Bahçe bakımınız için destek almak ve daha fazla bilgi edinmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Bu blog yazısı, fındık yetiştiriciliğinde verimi artırmak ve bahçe bakımını kolaylaştırmak amacıyla TARLAYA platformu tarafından hazırlanmıştır. Daha fazla bilgi ve destek için iletişime geçebilirsiniz.
TARLAYA - Bahçeniz için hızlı iş gücü.
